Оқу мысалы. Талдау үлгілік схемалардан жинақталған, нақты істі сипаттамайды.
Схема қалай көрінді
Мессенджердегі жабық чатқа таныстар арқылы шақырған. Ең аз салым — 50 000 ₸, айына 30% уәде етілген. Алғашқы қатысушыларға пайыз шынымен төленген, бірақ ол кейін кіргендердің ақшасы болатын. Досын әкелген қатысушыға оның салымының 10%-ы берілген — сол себепті чат өздігінен өскен.
Оны қалай ашты
Схема бір мезгілде екі жақтан көрінген: банктер бір топ жеке тұлғаның шоттарында ондаған ұсақ түсімді байқаған, ал жәбірленушілер шағым бере бастаған. Талдау кезінде барлық түсім бірнеше картаға жиналып, бірден қолма-қол шешілгені анықталған. Ақшаны алушылар чат әкімшілерімен байланысты болып шыққан.
Немен аяқталды
Чат жабылған, шоттарға шектеу қойылған. Ақшаның бір бөлігі қайтарылған — негізінен схема тоқтағанға дейін шоттарда қалғаны. Кеш кіргендер ақшасын толық қайтара алмаған: ол бұрын кіргендерге пайыз ретінде төленіп қойған.
Ақша қалай жүрді
Кеш кіргендер
50 000 ₸Әрқайсысының салымы
↓→
Ерте кіргендер
15 000 ₸
«Пайыз» осыдан төленеді
Қатысушының орны
↓→
Ұйымдастырушылар
35 000 ₸Қолма-қол шешіледі
Қорытынды: Пирамидада ақша ешқайда салынбайды: ол қатысушылар арасында қайта бөлінеді, ал бір бөлігі ұйымдастырушыда қалады. Схема жаңа адам келмей қалғанда құлайды.